Στον Francis Halzen το Νόμπελ Φυσικής 2026 - Ανακάλυψε τα νετρίνα υψηλής ενέργειας

Ο Francis Halzen είναι ο νικητής του Βραβείου Νόμπελ Φυσικής για το 2026.

Όπως ανακοίνωσε η Βασιλική Σουηδική Ακαδημία Επιστημών, το Νόμπελ Φυσικής 2026 απονέμεται στον Βέλγο φυσικό Francis Halzen για την καθοριστική συμβολή του στο Παρατηρητήριο Νετρίνων IceCube και την ανακάλυψη νετρίνων υψηλής ενέργειας αστροφυσικής προέλευσης.

Ποιος είναι ο Francis Halzen και τι ανακάλυψε

Ο 82χρονος Halzen είναι Βέλγος καθηγητής Φυσικής στο Πανεπιστήμιο του Ουισκόνσιν-Μάντισον και εργάζεται στο πρόγραμμα IceCube από το 1987, αρχικά μέσω του πειράματος AMANDA, που αποτέλεσε τον προπομπό του σημερινού παρατηρητηρίου.

Το IceCube είναι ένας τεράστιος ανιχνευτής σωματιδίων εγκατεστημένος βαθιά μέσα στον πάγο της Ανταρκτικής, κοντά στον Νότιο Πόλο. Εκτείνεται σε βάθος περίπου 2.500 μέτρων και διαθέτει 5.160 οπτικές μονάδες ανίχνευσης, οι οποίες καταγράφουν τα ίχνη που αφήνουν τα νετρίνα όταν αλληλεπιδρούν με τον πάγο.

Τα νετρίνα είναι σχεδόν άμαζα, ηλεκτρικά ουδέτερα σωματίδια που αλληλεπιδρούν εξαιρετικά σπάνια με την ύλη. Για τον λόγο αυτό μπορούν να ταξιδεύουν σε τεράστιες αποστάσεις χωρίς ουσιαστικά να εκτρέπονται από μαγνητικά πεδία, μεταφέροντας πληροφορίες από τις πιο ακραίες περιοχές του Σύμπαντος.

Η λειτουργία του IceCube επέτρεψε στους επιστήμονες να εντοπίσουν νετρίνα εξαιρετικά υψηλής ενέργειας που προέρχονται πέρα από τον Γαλαξία μας. Η ανακάλυψη άνοιξε ουσιαστικά έναν νέο τρόπο παρατήρησης του Σύμπαντος, καθώς τα νετρίνα μπορούν να αποκαλύψουν κοσμικές πηγές που είναι δύσκολο ή αδύνατο να μελετηθούν με άλλα μέσα.

Ο Halzen έχει περιγράψει την ανακάλυψη ως την απόδειξη ότι «υπάρχει αστρονομία νετρίνων», καθώς τα σωματίδια που ανιχνεύθηκαν δεν προέρχονταν από την ατμόσφαιρα ή τον ίδιο τον Γαλαξία, αλλά έφταναν στη Γη από πολύ μακρινές περιοχές του Σύμπαντος.